11 август 1917: Бугарскиот принц Борис (четврти), генерал-полковник Никола Жеков (шести) и високи офицери на Централните сили сликани во Прилеп

Прва светска војна

Почетокот

По атентатот на Австро-унгарскиот престолонаследник Франц Фердинанд и неговата сопруга, на 28 јуни 1914 година во Сараево, Австро-Унгарија побарала од Србија да покрене истрага за случајот, во која ќе учествува и таа, но Србија откажала, со што и дала на Австро-Унгарија причина повеќе за војна. Причина за непопусливоста на Србија била поддршката од силите на Антантата, кои биле водени од нивните империјалистички аспирации, воглавно кон териториите на земјите од Централните сили, а не од солидарност кон Србија.

Македонија, како јаболко на раздорот меѓу Балканските земји, не била поштедена од воените дејства, кои биле продолжение на претходните нерешени спорови во Балканските војни.

ВАЛАНДОВСКАТА АФЕРА

Македонските борци во Првата светска војна гледале нова шанса за национално обединување.

На 20 март 1915 година, околу 400 четници, 600 припадници на селска милиција и една турска чета, на чело со Хусеин Хаки бег (вкупно 1.507 борци), ги нападнале трите утврдени пункта во Валандово, Пирава и Удово.

На чело на комитските чети на ВМРО се наоѓале војводите: Ване Стојанов, Петар Чаулев, Љубомир Весов, Панајот Карамфилов, Тодор Петров, Никола Лефтеров, Туше Скачков, Христо Делчев и др. По заземањето на Валандово, во вечерните часови на 2 април, вооружените чети на ВМРО, заедно со турските чети, се повлекле на бугарска територија со што бил ставен крај на оваа вооружена акција, која повеќе имала цел да предизвика вовлекување на Бугарија во војната на страната на Централните сили.

Во судирот загинале 40 македонски и турски четници, од другата страна, пак, загинале 470 српски војници и офицери, а 353 војници и офицери биле заробени.

Акцијата ги раздвижила српската војска, жандармеријата и четниците од паравоената организација Народна одбрана. Тие, како одмазда за дејсвувањето на комитските и турските чети споровеле терор во источниот дел на Вардарска Македонија, при што настрадале Валандово, Берово, Пехчево и Радовиш.

МАКЕДОНИЈА…

Бугарија, како поразена страна во Балканските војни, имала територијални претензии кон сите свои соседи, поради што била вовлечена во војната на 14 октомври 1915 година, кога и објавила војна на Србија.

Српската војска била потисната на северозапад од австро-унгарските и германските војски, а кога бугарските војски во Македонија ги зазеле главните патишта кон Југ, таа ја загубила можноста да се повлечи кон Грција. Сојузничките војски кои настапувале од Југ за да и претекнат во помош на српската армија, биле пресретнати од Втората бугарска армија и претрпувајќи големи загуби се повлекле.

По совет на германските сили, поразениот непријател не бил прогонуван, така што од другата страна на границата сојузниците се вкопиле, добиле засилување, со што бил создаден Јужниот фронт (Познат и како Македонскиот или Солунскиот фронт).

Македонските добороволци масовно се вклучиле во војната, повеќето од страната на Централните сили, односно, Бугарија.
Формирана била и Македонската дивизија која броела околу 34.000 Македонци, а во која главно се бореле поранешните ополченци, емигранти и други војници мобилизирани во Македонија.

Кон крајот на 1918 година, економски исцрпената Бугарија не била во можност да го издржи притисокот на Антантата на Јужниот фронт, така што постепено ги губела заземените територии во Македонија, се до нејзината капитулација на 29 септември 1918 година.

БИТКАТА НА БАБУНА, ЗАЗЕМАЊЕТО НА ПРИЛЕП И ПОТОА…

На 23 октомври 1915 година, војските од Втората армија продолжиле со борбите против српските позиции во правецот на Соничка глава – Мукос – Крстец.

На 31 октомври, 4-тиот Македонски пешадиски полк ги зазел позициите околу планината Бабуна.

На 1 ноември коњичката дивизија навлегла во Прилепско поле.

На 3 ноември 5-тиот Дунавски пешадиски полк започнал со офанзива кон Прилеп.

На 4 ноември бил заземен превојот Плетвар, а две дружини от 5-тиот Дунавски пешадиски полк го зазеле Прилеп.

За управник на Прилеп бил распореден генерал-мајор Дионисиј Писинов со потекло од Охрид.

7 коментари

  • Мићко April 28, 2015

    Ништо не напишавте за бугарската злосторства во Прилеп за време на војната во 1916 година. По војната, беа ексхумирани 600 Прилепчани, жртви на бугарските ѕверства. Tогашниот градоначалник на Прилеп Василије Трбиќ (војвода Васил велешки) сподели околу 1.000 хектари земјиште на семејствата од жртвите на овие злосторства.

    Respond
    • PSF April 28, 2015

      Злосторства правеле и двете страни, и пред Првата светска војна и по неа, но никаде нема записи за толкав број на убиени во Прилепско. Инаку би требало да има споменик или костурницата на тие жртви во Прилеп, па нели Србите биле тука уште дваесеттина години?
      Еве нешто што можеби ќе те интересира…
      http://www.oldprilep.com/prilepcani/milan-hristov-djurlukov.html

      Respond
  • Мићко April 29, 2015

    Колежите, што ги вршеле бугарите, се случиле во прилепските села Долгоец, Стровја и Гостиражни 1916. за време на Првата Светска војна. Загинаа околу 600 души. Во село Долгаец (каде е роден Јован Долгач), поточно над селото, заклани се со ножеви 335 Македонци, жители на селото Долгаец, од бугарите и пробугарите од Ванчо Михајлов, зашто не сакале да се чувствуваат бугари. Ексхумација на жртвите беше спроведена помеѓу двете војни.

    http://i.imgur.com/l1kiJan.jpg

    Споменикот кој во знак на сеќавање на жртвите бил направен подоцна, 1941. год., кога повторно дошле крвниците бугарски, споменикот бил искршен, разурнат, а дел од него е вграден пред селската продавница на одмориштето, кој се гледа и ден денес.

    Често се пишува за бугарскате ѕверства на Дервишка нива (Порече). Во прилепско загинаа шест пати повеќе луѓе.

    Respond
    • PSF April 29, 2015

      Сликата е од јужна Србија, грубо искористена од српската пропаганда, од есхумацијата на бугарските жртви од Топличкото востание, Сурдулица или Врање. Од друга страна облеката која ја носат селаните не е од Македонија.
      Инаку оригинално оваа слика ја имаше во книга од дваесеттите години.

      Respond
    • Мићко April 29, 2015

      Вашиотот коментар не дава никаква смисла. Зошто Србите да откопават бугарските жртви пред локалните луѓе?! Некои работи се погрешни. Бугарите беа оние кои извршиле воени злосторства. Кога станува збор за бугарската злосторства нема потреба за српската пропаганда. Нема никакви причини за тоа. Сето тоа е точно и добро документирано. Самите Бугари се викале Сурдулица да е најголема српската костурница.
      http://i.imgur.com/bd9UZ37.jpg
      Бугарската злосторства во Сурдулица и врањскиот срез се опишани во извештајот на William A.Drayton. Во Македонија, Rudolphe Archibald Reiss го опиша и документира детално во “Infringement of the Rules and and Laws of War committed by the Austro-Bulgaro-Germans: Letters of a Criminologist on the Serbian Macedonian Front”, многу бугарски воени злосторства. Многу “бугараши”, кога виделе “бугарските работи”, тие промениле своето мислење … Оваа војна Македонија ќе го запамети по бугарските кражби, силувања, колежи и голема глад.

      P.S. Во предпоследната слика од албумот (244), сојузничкиот војник е српскиот војник. Фотографија стана позната затоа што тој даде својата порција на леб на гладните. Снимена е од сојузничките војници. Во тоа време, сојузниците беа импресионирани со благородноста на српската војска. На сликата, некои селани и деца носат шајкачи. Интересно.

      Respond
      • PSF April 29, 2015

        BTW Со „Бугарски жртви“ мислев на луѓето кои биле убиени од бугарите. :)
        А Мариовецот носел шајкача единствено ако некој му ја ставил за позирање…Тоа ти го тврдам со сигурност
        Инаку не гледаме проблем за една слика да биде објавена ако истата е поврзана со Прилеп
        Уште еднаш да кажам дека сликата со масовната гробница веднаш ја тргнав од ФБ профилот и од сајтов штом ја видов истата во книга печатена пред војната и на која описот беше друг. Истото е и со други слики за кои е докажано со факти дека не се од Прилеп или Прилепско.
        Сметам дека со ова ќе ја затвориме дискусијата за сликава.
        Сите други поткрепени факти се добредојдени.

        Respond

Коментирај

© 2011/12 dbmc